Arabic Turkish
 
2017-12-18   Arkadþýna gönder
1667 (635)


BUNDAN SONRA KUZEY IRAK MI?


Dr. Cüneyt Mengü

1990 yılında İkinci Kِrfez Savaşı’nın bir ürünü olan Irak Kürt Bِlgesel Yِnetimi (IKBY), 2003’te ABD’nin Irak’ı işgaliyle defacto olarak yerini almış ve Irak’ın 2005 Anayasası ile daha fazla kazanımlar elde ederek hukuksal zemine kavuşmuştur. IKBY bir yandan 2007’de süresi dolan 140.Maddeyi bahane ederek sınırlarını genişletmeye çalışırken diğer yandan Kerkük’ün geleceği, Petrol Yasası, Özerk Bِlge’ye bütçeden tahsis edilen %17’ye ilaveten Peşmergelerin maaşlarının Irak bütçesinden karşılanması ve bِlgedeki petrol yataklarının kullanımı ile pazarlanması gibi konularda Bağdat Yِnetimi ile aralarında sürekli ihtilaflar yaşanmaktadır. 10 Haziran 2014’de DEAŞ’ın Irak’ın ikinci büyük kenti olan Musul’u kontrolü altına alması ِzellikle IKBY için büyük avantajlar yaratmıştır. 2014’ten itibaren yasaları hiçe sayan Barzani’nin Kerkük başta olmak üzere ihtilaflı bِlgeleri kontrolü altına alması ve bِlgedeki petrol yataklarını hiç kimseye hesap vermeden istediği gibi kullanması Bağdat Yِnetimi’ni oldukça rahatsız etmiştir. Öte yandan IKBY’de ekonomik sıkıntıların devam etmesinin yanı sıra yolsuzlukların had safhada olduğu, memur maaşlarının ِdenmediği ve 2 yıla yakın başkanlık süresi dolmasına rağmen gِrevini bir türlü bırakmayan Barzani’nin arayışları kapsamında ulusal, bِlgesel ve uluslararası itirazlara rağmen 25 Eylül’de bağımsızlık referandumu sürecini gerçekleştirmesi Bağdat Yِnetimi için bir fırsat olmuştur. Bağdat Yِnetimi 16 Ekim tarihinde başlattığı askeri müdahale sonucu Kerkük başta olmak üzere tüm ihtilaflı bِlgelerini ve bِlgedeki petrol kuyularının büyük bir bِlümünü kontrolü altına almasıyla IKBY’nin gelir kaynaklarının neredeyse tamamı kapanmıştır. Türkmen temsilcileri başta olmak üzere Irak’taki Arap siyasi parti ve STK’ların referanduma karşı sert tutum ve davranışları devam ederken Irak Millet Meclisi 30 Ekim’de oy çokluğuyla iki ِnemli karara imza attı. İlki Meclis referandum kararının anayasa hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle reddederek iptalini istemesi, ikincisi ise Kerkük’ün Kürt Valisi Necmeddin Kerim’i vilayetler kanununun 7. Maddesinin 8. Fıkrasına gِre gِrevden alınmasıdır. Ayrıca Irak Meclisi Bağdat Yِnetimi’ne ülke bütünlüğüne yِnelik gerekli bütün adımların atılması için tam yetki vermiştir. Yaşanan gelişmeler kapsamında ihtilaflı bِlgeler için Bağdat Yِnetiminin kullandığı ortak yِnetim ifadesinden Arap, Kürt, Türkmenlerden oluşan unsurlar kastedilmektedir. Bu sِylem Türkmen toplumunun Irak’taki siyasi denklem içerisinde yer almalarını sağlayabilecektir. Bağdat Yِnetiminin, IKBY’nin kaybettiği tüm ihtilaflı bِlgeler dışındaki bِlgedeki havaalanları ve sınır kapılarının, ülkenin vazgeçilmez egemenlik alanları olması hasebiyle kendi denetimlerine alma girişimleri devam etmektedir. Bağdat’ın Habur ve Fişabur noktalarını tamamen kontrol altına aldığı takdirde IKBY kavramının yerine Kuzey Irak Bِlgesi ve hatta 1991 yılında ihdas edilen sِz konusu bِlgenin de yeniden revize edileceği ifadeleri kullanılmaktadır. Her ne kadar Meclis kararlarını tanımayan ve gِrevinden istifa eden Barzani’nin ardından gِreve gelen yeni yِnetim Bağdat’la tüm sorunların çِzümü için çağrılarda bulunurken Amerika, İngiltere ve Fransa’ya da diyalog ortamının hazırlanması için mesajlar gِndermektedir. Bağdat Yِnetimi ise referandumun tamamen iptal edilmesi gerektiğini belirtmiş ve Kürt gruplarının 2003’teki sınırlarına çekilmek kaydıyla diyalog yapılabileceğini ve yasalar çerçevesinde hareket edileceği, aksi takdirde diyalog kapısının kapalı tutulacağını bildirmiştir. ABD’nin Bağdat Büyükelçisi Douglas Silliman, Amerikan askerlerinin Kerkük’e mühimmat sevk ettiğini doğrularken petrol ihracatı konusunda Irak Petrol Bakanlığı’nın uluslararası şirketlerle petrol antlaşmalarının büyük bِlümünün şeffaf olduğunu ancak Irak Kürt Bِlgesel Yِnetimi’nin petrol ihracatı ile ilgili imzaladığı bazı antlaşmalardan kaygı duyduklarını dile getirdi. Sonuç itibariyle Irak’ın kuzeyi, Kürdistan olarak mı yoksa Irak Bِlgesel Kürt Yِnetimi olarak mı tanımlanacak?


Arkadþýna gönder



Yazarýn diðer yazýlarý

1 - TÜRKMEN MECLİSİ MUAMMASI
2 - KERKÜK ÜZERİNDEKİ OYUNLAR
3 - HÜRMÜZ BOĞAZI, PETROLÜN VAZGEÇİLMEZ KORİDORUDUR
4 - IRAK’TA OTORİTE KRİZİ
5 - SURİYE’DE KÜÇÜK HARİTALAR
6 - IRAK SEÇİMLERİ VE MAVİ BAYRAK DİRENİŞİ
7 - IRAK SEÇİM SONUÇLARI
8 - Kerkük Ziyaretim
9 - TÜRKMENLERİN İSTANBUL SEÇİM ÇALIŞTAYI
10 - IRAK SEÇİMLERİ VE TÜRKMENLER
11 - TARİHİ FIRSAT KAÇIRILMASIN
12 - IKBY, KUZEY IRAK OLARAK MI ANILACAK?
13 - KERKـK ve TـRKMENLER NE OLACAK?
14 - TـRKMENLERİN NـFUS MESELESİ
15 - Türkiye'nin güvenliği tehlikede
16 - TـRKMENLERİN GـVENLİĞİNİ KİM SAĞLAYACAK?
17 - REFERANDUM KRİZİ ARTARAK DEVAM EDİYOR
18 - ANKARA KERKـK’TEN VAZGEÇMEMELİ
19 - TELAFER KUZEY SURİYE UZANTISI OLMASIN
20 - REFERANDUM ENGELLENİR VEYA ERTELENİR Mİ?
21 - ABD SURİYE’Yİ KANTONLARA BÖLDـ
22 - KUZEY SURİYE’DE KـÇـK AMERİKA
23 - DEAŞ’TAN SONRAKİ TEHLİKE
24 - RAKKA’YA ARA MI VERİLDİ?
25 - TـRKİYE DARBOĞAZDA
26 - KERKـK’ـN GELECEĞİ TEHLİKEDE
27 - BAYRAK KRİZİ ARTARAK DEVAM EDİYOR
28 - KERKـK’TEN ASLA VAZGEÇİLMEZ 2
29 - KERKـK’TEN VAZGEÇİLMEZ
30 - RAKKA’YA MUSUL’DAN GİRİLİR
>>Sonraki >>