Arabic Turkish
 
2019-06-12   Arkadþýna gönder
70 (43)


Kültür nedir? Kültürlü insan kimdir?


İbrahim Demirel Köprülü

Kültürlü insanın kim olduğuna girmeden önce, kültür sözcüğünün ne olduğuna bakacağız. TDK kültür kelimesini şöyle tanımlamaktadır: Tarihsel, toplumsal gelişme süreci içinde yaratılan bütün maddi ve manevi değerler ile bunları yaratmada, sonraki nesillere iletmede kullanılan, insanın doğal ve toplumsal çevresine egemenliğinin ölçüsünü gösteren araçların bütünü, hars, ekin. Başka bir deyişle; bir toplumun tarihsel süreç içerisinde ürettiği ve kuşaktan kuşağa aktardığı her türlü maddi ve manevi özelliklerin bütününe kültür denir. Öte yandan kültür, bir toplumun kültürünü oluşturur, onu diğer toplumlardan farklı kılar. Kültür, toplumun yaşayış ve düşünüş tarzıdır. Kültür maddi ve manevi olmak üzere iki öğeden oluşur. Maddi kültür içerisine binalar, giysiler ve her türlü araç-gereci alır iken, manevi kültür ise inançlar, gelenekler, normlar, düşünce biçimleri gibi gözle görülmeyen şeyleri içine alır.
Yazımızla ilintili bir başka kavram ise eğitimdir. Eğitim, çocukların ve gençlerin toplum yaşayışında yerlerini almaları için gerekli bilgi, beceri ve anlayışları elde etmelerine, kişiliklerini geliştirmelerine okul içinde veya dışında, doğrudan veya dolaylı yardım etme, terbiye. Yani eğitim denilen şeyin belli bir süre sonra bireyin davranışında kendi yaşantısı yoluyla ve kasıtlı olarak istendik değişme meydana getirme sürecidir. Bu bağlamda Irak, halkının eğitim düzeyinin yüksek olduğu bir ülkedir. Ülkede özellikle yeni nesil arasında her iki cinsten de pek çok üniversite mezunu görürsünüz. Eskiden, pek çok toplumda okuma-yazma bilmeyene cahil, okula gidene ise okul- yazar veya kültürlü derlermiş, Irak’ta toplumun tüm etnik grubu tarafından okuyan kişi saygın biri olarak görülür. Doktoru, avukatı, öğretmeni veya üniversite hocası toplum içerisinde muteber kişilerdir. Örneğin bir mecliste, bir kahvehane de veya akademik bir ortamda Ali Öğretmen, Doktor Şefkat ya da Avukat Hüseyin dediğin zaman bahse konu olan kişilerin kültürlü, bilgin ve münevver kişiler oldukları söylenir. Oysaki biz bunun tam tersi düşünceye sahibiz. “Zira belli bir müfredat çerçevesinde okuyan bir kişi, okuma ve yazmayı öğrenir ve o müfredatın içeriğine göre başarı sağlarsa mütehassıs yani uzman olur”, ama kültürlü olamaz. Çünkü kültürlü insan belli bir müfredata ve eğitim programına tabii kalmadan kendini tarih, sosyoloji, siyaset, coğrafya vb. alanlarda yetiştiren münevver kimsedir. Irak’ta Doçent, Profesör, yazar, şair ve bilim adamı edasıyla gezen zerzevatlara rastlamak mümkündür (Türkmenler arasında çokça rastlanan bir durumdur). Öte yandan aydın sıfatının tanımına baktığımız zaman; kültürlü, okumuş, görgülü, ileri düşünceli, münevver, entelektüel kimse şeklinde görürüz. Dolayısıyla kültürlü, aydın, münevver ve entelektüel gibi kavramların aynı anlamlara geldiğini görüyoruz. Bir başka ifadeyle “Aydın insan araştıran, düşüncelerini özgürce dile getiren, sorgulayan, düşünce derinliği olan, bilimin yol göstericiliğini savunan, baskıcı otoriteler karşısında uygarca ve cesurca karşı durabilen, eleştiriler karşısında hoşgörülü olabilen, etrafını ve çevresini aydınlatabilen insandır. Aydın insan koşullanmış düşüncesinden arınmış kişidir, yeniliklere açıktır. Bir sorunun nedenini araştırır, bilgi toplar, bağ kurar, diyalektik düşünceye sahiptir, öğrendiklerini çevresindekilerle paylaşır. Düşüncelerini özgürce savunur, baskıcı ve çıkarcı idari sistemlere karşı uygarca ve cesurca karşı koyar. O, ne şucudur ne bucu. O, kişisel düşüncesi ne olursa olsun her kesime aynı mesafededir, adil olma eğilimi yüksektir. O, korkmadan düşüncesinin arkasında durabilendir. İş korkusu, aş korkusu gütmeyendir. O, toplumunun çıkarı için kendi çıkarından ödün verebilendir. O, edindiği bilgilerle doğru varsayımlar kurabilendir. Yeni bilgiler ışında gerektiğinde yanlış düşünce ve tavrını değiştirebilendir. Başka insanların yanlışlarına ve eleştirilerine üzülmüşte olsa daima hoşgörülüdür, çünkü o” Aydın’dır”.



Arkadþýna gönder



Yazarýn diðer yazýlarý

1 - Türkiye-Amerika Krizi
2 - Irak Seçimleri
3 - Hüsamettin Türkmen
4 - SESLENİŞ
5 - Bir Yılın Yarısında Tuzhurmatu