Arabic Turkish
 
2008-11-07   Arkadþýna gönder
2733 (1313)


Türkmeneli Tarihinden Yapraklar


Cengiz Bayraktar

Hüseyin Demirci: Türkmeneli’nin Ölümsüz Eğitimcisi, Tiyatrocusu… Şahadetinin 37. Yıl Dِnümü Münasebetiyle, Tarih 1971 Kasım ayının ilk günleri şehit Hüseyin Demirci’nin Kerkük Muhaberat Birimi tarafından tutuklandığı haberi “kara haber tez duyulur” kulaktan kulağa yıldırım hızıyla yayılıyordu. Bu kara haberin şifresinde şِyle deniliyordu: Türkmeneli’nin Kerkük’ün usta oyuncusu, milli kıvancı ve sevinci Hüseyin Demirci’nin, Dikta Baas rejiminin Kerkük’teki en acımasız, işkenceci istihbarat birimi tarafından tutuklandığı, dِvüle dِvüle gِtürüldüğü şeklindeydi. Ne yazık ki bu haber doğruydu zira Hüseyin’in ailesi de bunu yalanlamıyordu, Hüseyin’i kurtarmak için dost ve tanıdıklarına adeta yalvarıyorlardı. Eğitimci arkadaşlarından yana yana müjdeli haber bekliyorlardı. Hüseyin Demirci alelade bir ِğretmen değildi, Tembel Abbas tiplemesiyle Türkmen toplumunun muazzam sevgisine mazhar olmuştu. Demirci’nin tutuklanma kararı, ilk bakışta Türkmen haklarının kısıtlanması boykotuna iştirak eden ve birçok Türkmen eğitimcinin tutuklanması gibi sıradan bir olay gِrünse de, Hüseyin’in başına gelenlerin sadece boykotla sınırlı olmadığını, olmayacağını anlatıyordu. Türkmeneli toplumu bu boykot olayını küçümsememekle birlikte Hüseyin’in tutuklanmasının, aslında kendisine karşı yapıldığını algılamaktaydı. Nitekim Hüseyin’in tutuklanması, Türkmenlere tanınan kültürel hakların kısıtlanması hadisesini daha da alevlendirmişti. Kerkük bir hafta içinde ikinci kez yoğun ve de daha kapsamlı, daha ِfkeli bir Türkmen boykotuna şahit olmuştu. Hüseyin’in şahadetine kadar uzanan boykot hadisesine nasıl gelindiğine kısa bir hatırlatma ve değerlendirmede yarar var. Bilindiği gibi dikta Baas rejimi, Türkmeneli bِlgesindeki Kürt egemenliğini bastırmak için Türkmen kartını oynar, ona gِre de 24 Ocak 1970 tarihli, 89 sayılı kararla Türkmenlere bir sürü kültürel haklar tanır (Hürmüzlü, 2003) . Ancak aynı rejim, kısa bir zaman sonra Kürtlerin bazı taleplerine boyun eğmek zorunda kalır, Dikta rejimle Kürtler arasında geçici bir bahar havası yaşanır, danışlıklı dِvüşlü gelişmeler peş peşe gelir. Uygulanmasa da 26 Ekim 1970 tarihinde Kerkük’ü de içine alan Kuzey Irak genelinde, konuşulan dile dayalı bir plebisitin (Saatçi, 2007) yapılmasına karar verilir. Baas rejimi, (Kürt liderlerinin itirazlarına rağmen) 11 Mart 1971 tarihinde, Irak’ın kuzeydoğusunda Erbil, Süleymaniye ve Dohuk illerini kapsayan bir kara parçasını Kürt otonomi bِlgesi olarak ilan eder. Baas rejimi bu gelişmeler neticesinde Türkmen desteğine ihtiyaç kalmadığını düşünür, bِylece Türkmenlere tanıdığı hakları geri almak için bahaneler aramaya başlar. Irak Tanıtma Bakanlığını devreye sokar, bu kurum 28505 sayılı, 02.10.1971 tarihli bir tebligatıyla Kardeşlik Dergisinin Türkçe Latin harflerle yayımlanan bِlümünün kaldırılmasını talep eder (Demirci, 1990) . Sıra Irak Eğitim ve ِğrenim Bakanlığına gelir, Türkmeneli bِlgesindeki Eğitim Müdürlüklerine, Türkmen okullarının kapatılması konusunda çok gizli bir tebligat ve ِneriler gِnderilir. Türkmen velilerin tehditlerle yıpratılması, sِzde Türkmen velilerden gelen uyduruk Arapça okuma dilekçelerinin düzenlenmesi ve bu düzmece dilekçelere işaret ederekten Türkmence eğitim veren okulların kapatılmasını, yerine Arapça eğitime veren okulların açılmasını ve buna benzer baskı ve ِnerileri içeriyordu. Tabii ki bu haksız yeni gelişmeler karşısında, Türkmen aydınların ve ileri gelenlerin ِfkelenmelerine, isyan etmelerine neden olur. Başta Türkmen Kardaşlık Ocağı Başkanı Emekli Albay Abullah Abdurrahman 17 Ekim 1971 tarihli bir yazıyla, Irak Tanıtma Bakanlığı’nın yasadan yoksun bu keyfi kararına itiraz eder (Demirci, 1990) . Bu itiraza müspet bir cevap alınmayınca da Türkmen Talebe Birliği, Türkmen ِğretmenler sendikası desteğiyle harekete geçer ve 2 Kasım 1971 tarihinde Türkmeneli genelinde bir günlük boykot düzenler. (Hürmüzlü, 2003) Tabii ki Hüseyin Demirci da aydın bir ِğretmen olarak bu boykotta boy gِsterir. Birçok Türkmen eğitimci gibi o da tutuklanır, Tutuklanır, tutuklanmasına ancak Baas rejimine gِre Hüseyin Demirci’nin dosyası kabarıktı, ِzellikle Tembel Abbas piyesindeki etkin, haksızlıklara karşı isyancı, alaycı rolüyle Türkmenlerin milli şuurunu kabartmış olması, Irak muhaberat birimlerinin gazaplanmasına yetmişti. Türkmen toplumuna gِre de yukarıda da yer verdiğim gibi Hüseyin’i tutuklayarak, vücudunu ütüleyerek (Örtülü, 28 kasım 1971)vahşice ِldürerek, Irak Türkmen’inin milli ruhunu, milli iradesini yok etmekti. Onun için Hüseyin’in tutuklanmasının kendisine karşı yapıldığını algılar. Onun için Hüseyin diğer eğitimcilerden ayrı tutulur, hakaretli sorgulamalara, ağır vahşi işkencelere maruz kalır. Onun için bu vahşet yirmili yaşındaki Hüseyin’in şahadetine kadar sürer. Ve onun için Hüseyin 7 Kasım 1971 (Özmen, 2002) tarihinde diğer Türkmen şehitleri gibi Kerkük semasında bir bayrak olur, hürriyet ve sıla türküleriyle dalgalanır. Türkmen halkını zorda olsa tutuklamalarla, bir nebze kontrol altına aldığını zanneden katil yerel Baasçı yِneticiler, Hüseyin’in ani ِlümü karşısında tedirgin olmaya başlarlar. Hem Bağdat’ın, hem kızgın Türkmenlerin tepkisini almamak için ِlüm olayını ِrtbas etmek isterler. Şehit Hüseyin Demirci’nin ruhsuz bedenini işkence odasından, akşamın geç saatlerinde gizlice alıp Kerkük’ün Tisin ilçesine yakın yüksek voltajlı elektrik direği yakınına bırakarak kimseye gِrünmeden uzaklaşırlar. İlçe sakinleri sabahın ilk ışığıyla Demirci’nin yanmış cesedini fark ederler. Tabii ceset sanki yüksek voltajla çarpılmış gibi, kapkara, kِmür rengindendir buna rağmen, Türkmenler bu talihsiz aşina cesedin Hüseyin Ali Demirci’ye ait olduğunu bırakıldığı yerde teşhis ederler. Hüseyin’in ailesi yana yana salıverilme müjdesinin haberini almak için ayakta zor beklerken, Hüseyin’in korkunç cansız bedeni karşısında olduğu yerde yıkılırlar. Hüseyin’in bu korkunç şahadet haberi, Kerkük’te bir anda bomba gibi patlar. Kızgın Türkmen halkı birer ikişer şehidin Kerkük’ün Tisin ilçesindeki İkamet adresinin etrafında yığılmaya başlar. Kızgın kalabalık saniye saniye büyür, şehit Hüseyin’in cenazesini otopsi için tekbirlerle Kerkük hastanesine gِtürür.. Doktorların, elektrik çarpması sonucu ِlüm raporu inandırıcı gelmez. Türkmenlerin hükümete karşı ِfkesi son haddine ulaşır. Bütün baskı ve uyarılara rağmen Türkmen toplumu her kesimiyle ve başta ِğrenciler olmak üzere tekrardan ve daha büyük bir boykot yapamaya başlar. Hüseyin Demirci’nin, Türkmen toplumunu bِylesine etkileyen, şahadet ِncesi ve sonrası fiil birliğine iten etken, hiç kuşkusuz Hüseyin’in başrolünü oynadığı Tembel Abbas piyesinde yatar. Tembel Abbas piyesi, bilindiği gibi şair ve yazar Salah Nevres’in şah eserlerinden biridir. Piyes, Enver Muhammet Ramazan’ın yِnetmenliğinde ilkin 17 Aralık 1970 tarihinde Fakir Öğrencilere Yârdım Derneği’nin yıl dِnümü etnikleri çerçevesinde Kızılay’ın Kerkük salonlarında sahnelenir.[1] Piyes iki gecelik düşünülmüşse de Kerkük’ten ve etraf Kasaba ve kِylerden gelen yoğun talep üzerine ve de bizzat Kerkük valisinin müdahalesiyle dِrt gece üst üste tıka basa bir seyirci kütlesiyle sahnelenir. Başta Tembel Abbas olmak üzere Piyes’teki kimi halk tiplemeleri Türkmen toplumunun - yedisinden yetmişinin- ilgi odağı olur, izleyen herkes oyunda kendisinden bir parça bulur. Piyesin Kerkük Televizyonunda (Nisan 1971) yayınlanmasından sonra Türkmen gençleri Tembel Abbas’la yatar, Tembel Abbas’la kalkar. Piyesteki bazı tiplemeler mahalle meydanlarında boy gِsterir, kimisi Tembel Abbas olur: “Yox baba yox, men annıram sen nedisen, ama men nedim, menimde derdim var, o dert koyuru men bele edim, sende bugünde genç ossaydıv işte bele ederdıv, mende bağ sahabına benzirem ki bağımın barı neye mal olursa oluru elime düşmürü, men bir kuşam kanata rahat degilem”. der Bir diğeri Abbas Babası olur: “Kuşsan, ha ha haha, ne şirin kuşsan, le sen kuşsan yoxsa bayğuşsan”. Diye cevap verir Bir diğeri yine Abbas olur:“ Beg efendi, mundan evvel mene diyerdiler Tembel Abbas ama bugün bele gere qoyum desinler, çalışkan Abbas, milletine hizmet eden Abbas” der. Bir diğeri yoklama subayı olur : “Evet sen Tembel Abbas değisen, sen çalışkan Abbas’san, millet ve yurd borcunu vermek bütün gençlerinin en mukkades ve şerefli vazifesidi” diye cevap verir. Oyun oynuyanlar, taklit edenler, yoldan geçenler hep beraber gülerler kahkaha atarlar eğlenirler şakalaşırlar. Tabi bu ortak sevinç bir bağ gibi Türkmenleri sarar, bilinçaltlarına yerleşir, bir anda ve her yaşıttan yüzlerce çalışkan Abbaslar doğar Tembel Abbas piyesinin ses bandını deşifre ettim, çok kıymetli Türkmen yazarımız sayın Salah Nevres’in, tetkik ve onayını aldıktan sonra tamamını yayımlayacağım. Şehit Hüseyin’in ardından çok şeyler sِylendi, yazıldı çizildi, ben en velut vurguyu çok değerli diğer bir şehidimizden DR. Rıza Demirci’den okudum yazı aynen şِyleydi: “Hiç unutmam, yürekler acısı olayı duyarken yılbaşı gecesiydi. İçimde izi silinmemiş, ateş, yanan sızı ve acısı dinmeyen Tavuklulu Aslan Hüseyin bütün varlığıyla yaşarken Fathullah’ın gِçüde çِkünce yeniden içimin ateşleri alevlendi”.[2] Her üç şehidimiz ününde ruhu şad yerleri cennet olsun Cengiz Bayraktar-İzmit Not: Tembel Abbas piyesinin ses bandını deşifre ettim yazarı sayın Salah Nevres’in onayını aldıktan sonra tamamını yayımlayacağım. 1] Kardeşlik Dergisi yıl 10 S: 9 ,10 Ocak, Şubat Bağdat- 1971 [2] Kardeşlik Dergisi yıl 11, S: 10 ,11 Şubat,Mart s.32 Bağdat- 1972


Arkadþýna gönder



Yazarýn diðer yazýlarý

1 - Türkmeneli’nin Basın Tarihinden Yıldızlar
( Nadide Kültür Adamı: İhsan S. Vasfi )
2 - Eleştiri Dozu Hangi Ölçüde Olmalı?
3 - Türkmeneli’nin Öncü Tiyatrocularından Merhum Enver Mehmet Ramazan'ın Biyografisi
4 - Abant Toplantısı, Barışı Aramak mı, Yoksa Kürdistan’ı Afişe Etmek mi?
5 - Irak'taki Yerel Seçimlerin Kesin Sonuçlarý Ne Zaman Açýklanacak?
6 - “Seçime Doğru” Türkmeneli TV’nin En Etkin En Başarılı Programı…
7 - Kemal Çapraz: Türk Dünyasının Sesi Kulağı…
8 - Lider Nejdet Koçak’ın Ardından
9 - Türkmeneli Liderinin Ölüm Yürüyüşü
10 - Irak Türkmen Partilerinden Yerinde Bir Karar Ama…
11 - Kerkük Valiliği Tabelasına Türkçe ilave Edilmesinin Perde Arkası
12 - Kerkük Hem Türkmen Şehri, Hem Azınlıklar Şehri olabilir mi?
13 - İbni Haldun’un Mukaddimesi ve Payımıza Düşenler
14 - Mavilerin Kerkük’üm
15 - Türkmeneli’nin Siyasi Tarihinden Yapraklar
16 - Türkmeneli’nin Siyasi Tarihinden Yapraklar
17 - Güneş Harekatı Dosta, Düşmana Dudak Isırttı
18 - Abdüllatif Benderoğlu ve Yalancının Mumu...
19 - Irak Türkmenleri Bağdat’ta Şahlandı
20 - “2 Şubat 1970”
21 - “24 Ocak 1971” Irak’ta Türkmen Varlığının Dünyaya Haykırıldığı Tarih
22 - Kerküklü büyük şair Kabil
23 - Milli Sohbetler ( 3) Mavi urbalılar çizgisi Bِlüm - 2 -
24 - Milli Sohbetler ( 3) Mavi urbalılar çizgisi Bِlüm - 1 -
25 - Türkmeneli Bayrağı
26 - Yeni Irak, İkinci Cumhurbaşkanını Gِrecek Mi?
27 - Muhteşem Kerkük Mitingi Perde Arkası (Son)
28 - Muhteşem Kerkük Mitinginin Perde Arkası Bِlüm -5-
29 - Muhteşem Kerkük Mitinginin Perde Arkası / Bِlüm - 4 -
30 - Muhteşem Kerkük Mitinginin Perde Arkası / Bِlüm -3-
>>Sonraki >>