Arabic Turkish
 
2008-11-27   Arkadþýna gönder
2930 (1305)


İbni Haldun’un Mukaddimesi ve Payımıza Düşenler


Cengiz Bayraktar

Felsefe ve toplum bilimlerinin atası olarak addedilen İslam âlimi İbni Haldun, ünlü Mukaddime’sinde; siyasi bir egemenliğin doğması, büyümesi hatta çِzülmesinde siyasi lider veya liderlerden daha çok gruplarının ِnemine değinir. “Siyasi bir liderin kişisel vasıfları ne kadar gelişmiş olursa olsun grubunu oluşturamadığı sürece kesin olarak başarıya ulaşamaz” der. İbni Haldun, her yeni siyasi oluşumun beş temel aşamadan geçtiğine inanır ve bunları sırasıyla; Kuruluş, Otoriter, Rahatlık, Taklitçilik ve Savurganlık aşmaları olarak ifade eder. Kuruluş aşaması: gurupta henüz lider sultası yok denecek kadar azdır. Grubu oluşturanların tamamında fedakârlık hat safhasındadır, Hemfikirlik, isteklik ve, fedakârlık bireylerin arasındaki samimiyet bağını giderek güçlenmektedir. Grubun en etkin, en güçlü savunucusu geleneksel olarak lider gِrünümü aksetse de henüz bِyle bir iddiadan uzak durmakta, izafi girişimciliğini de, başarılarını da mütevazı ve kanaatkâr bir şekilde geçiştirmektedir. Bu fedakâr tutum ister istemez grubun daha güçlü kenetlenmesine mazhar olur. Hal bِyle olunca da başarıların ardı arkası kesilmez, grup giderek kendinden sِz ettirir ve siyasi arenada boy gِsterme başlar. Bu aşamada bile lider konumdaki kişi ayrıcalıklı muameleye yeltenmez, kendi başarısından ziyade gurup bireylerinin sağlam iradelerinden, güçlü birlikteliğinden sِz eder. Bِylece grup bir bütün olarak diğer grupların saygısını kazanır. Siyasi arenalarda, dış mahfillerde grup liderinin baş aktِr olarak bir adım ِne çıkması, grup adına muhatap kabul edilmesi, imtiyazlı bazı nemalardan yararlanması ِzellikle zayıf nüfuzlu karakterli liderlerde vazgeçilmesi zor “biz” yerine “ben” kanaati hâsıl olur. Lider, her ne kadar “ bu grup bensiz hiçbir şey yapamaz, bu grup bensiz bir adım ِne atamaz ” şeklinde yanlış bir düşünceye kapılır ve grup bireylerini kendine rakip gِrmez ancak bu zayıf nüfuzlu liderlerde pek uzun sürmez az bir zaman sonra gruptaki her aktif bireyi kendine rakip olarak gِrür ve giderek bu müzmin bir hastalığa dِner, arazı gِrülünce de gelgitler yaşar ve grubu temelden sarsacak sağlıksız çِzümler üretmeye başlar. Grup, işte bu sıralarda Otoriter aşamasına geçer, lider gِzle gِrünür bir şekilde, kendine yakın gِrdüğü kişileri grup yِnetimine yaklaştırırken, el atından da kendine rakip gِrdüklerini, grup yِnetiminden uzaklaştırır. Haliyle grupta çatlamalar kopmalar meydana gelir ve grubun yapısı giderek zayıflar, ancak lider “zayıf olsun benim olsun” misali yeni üyelerin üzerindeki otoritesinden daha emindir. O kadar emindir ki ِnemli karalarda bile onlara danışmaz, fikirlerini sormaz, gereksinim duyduğunda da kِrü kِrüne muvafakatlerini talep eder.. Bِylece grupta lider sultası birinci derecede ِnem arz eder. Bu aşamada lider, ِzellikle gelir ve gider meselelerinde tek başına tasarruf etmeye başlar, yِnetimine sorumluluk vermediği gibi emirlerine harfiyen uymalarını ister. Uyanları da boş vaatlerle, boş etiketlerle sِzde ِdüllendireceğini sِyler... Lider, bِylece sinsi bir şeklide rahatlık devresine geçer. Grup yِnetimindekiler kendi aralarında şan, şِhret, mevki ve kariyer için yarışırlar, Bu arada lider de boş oturmaz servetine servet katar, kendisini ِlümsüzleştirmek için her yolu dener, sahte, gerçek kendi azametini abartılı bir şekilde anlatan her eseri ِdüllendirir. Bu sayede de para su gibi boşa akıp giderken Taklitçilik, Savurganlık aşamaları baş gِstermeye başlar. Taklitçi liderler her fırsatta gruplarına atalarının yaptıklarından abartılı şekil de ِvünerek sِz ederler, icraatlarının başında, ata mirasını sahiplenmek olduğunu sِylerler. Bunu hem yِnetimine hemde grubun tamamına vurgulamak içinde dini, milli tِrenleri kaçırmazlar, geleneksel giyim, kuşamla boy gِsterir, sohbetlerinde gururla Ata mirasının ehemmiyetini dile getirirler, atalarının kahramanlıklarından kesitler anlatırlar. Daha sonra da grubun kendine ِzgü siyasi, sosyal teşkilatlanmasının aşamalarını sıralarlar ve ata mirasıyla bağlantı kurmaya çalışırlar. Bِyle yaparak bir bakıma yenilikçiliğe karşı olduklarını ima ederler. Bu Taklitçi liderler gerçektende geçmişte yaşarlar. En çok beğendikleri atalarını birebir taklit etmeye bayılırlar, onlara benzemek, benzetilmek kendileri için hayat memat meselesi haline gelir. Tabi ki gelenekçi gruplar, taklitçi liderlerini hararetle alkış seline tutarlar. Taklitçilik aşaması, ِzellikle 21. asırda iki şekliyle karşımıza çıkar, bir ِncekini ِzde Taklitçi kabul edersek, geriye sِzde taklitçilik kalır ki kısa da olsa değinmekte yarar gِrüyoruz.. Sِzde Taklitçi liderler, gruplarına çaktırmadan her türlü yenilikten üstü kapalı bir şekilde faydalanırlar. Bu liderler giyim kuşamdan tutun her türlü yenilikleri, kendilerine reva gِrüp bu sayede de günlük hayatlarında büyük kolaylıklar sağlarken, guruplarına sِzde ِrf ve adetleri bakımından sakıncalı olarak gِsterirler. Grup bireylerinin bu araç gereçleri satın alması, gizli, aşikar kullanması başkaldırma olarak gِrülür. Kimi grup, ِrneğin matbaa makinesi, daktilo, TV, Video, fotokopi, faks cihazlarını, uydu alıcıları, bilgisayar vesaire teknolojik araç gereçleri sakıncalı ürünler olarak listelerde sıralar. Tabii ki bütün bunlar grup yِnetimi tarafından gِzü kapalı olarak yine büyük destekle karşılık gِrür. Her ne kadar sِzde Taklitçi liderlerin gerçek niyetleri, dünyadaki gelişmelerden grubunu uzak tutmak olsa da, gruptaki kimi lider dalkavukları grup bireylerinden, bu sِzde taklitçi liderlerinin giyim kuşamını taklit etmemenin yanında dediklerine harfiyen uymaya ِzendirirler. İbni Haldun, Savurganlık aşmasını, grubun bir bakıma dağılma sürecine girdiğinin ilk işareti olarak gِsterir, grup bu aşamada lider dahil ِz eleştiri yapmaya başlar Liderin koltuğu sallanmaya başlar. Bu aşamada ata mirası gibi kavramlarda işe yaramaz hale gelir. Grup, taklitçiliği, gericilik olarak gِrür başarısızlıklarının temel nedeni olarak dile getirir. Gurup yِnetiminde, aydın, entelektüel adı altında ciddi çekişmeler, yorum farklılıkları yaşanır, Aydın kesimi geçmişteki başarılardan sِz ederken, entelektüel kesimi, o elde ettiğimiz başarıların keyif sefasına dalmışlığımızdan dolayıdır ki kayıp ettiklerimizin normal olduğunu sِyler. Grup bu gِrünümüyle iflah olmaz, hızlı bir şeklide ikiye, üçe bِlünür. Tabi bu aşamada lider sultasından sِz etmek abes olur, zira lider birken iki, üç olmuştur ve siyasi arenada bِlünmüşlüğün yeri malumdur. Sonuç olarak, yazımın başında dile getirdiğim siyasi bir egemenliğin doğması, büyümesi, dağılması, siyasi lider veya liderlerden daha çok grupların ِnemini ِne çıkartmaktadır.


Arkadþýna gönder



Yazarýn diðer yazýlarý

1 - Türkmeneli’nin Basın Tarihinden Yıldızlar
( Nadide Kültür Adamı: İhsan S. Vasfi )
2 - Eleştiri Dozu Hangi Ölçüde Olmalı?
3 - Türkmeneli’nin Öncü Tiyatrocularından Merhum Enver Mehmet Ramazan'ın Biyografisi
4 - Abant Toplantısı, Barışı Aramak mı, Yoksa Kürdistan’ı Afişe Etmek mi?
5 - Irak'taki Yerel Seçimlerin Kesin Sonuçlarý Ne Zaman Açýklanacak?
6 - “Seçime Doğru” Türkmeneli TV’nin En Etkin En Başarılı Programı…
7 - Kemal Çapraz: Türk Dünyasının Sesi Kulağı…
8 - Lider Nejdet Koçak’ın Ardından
9 - Türkmeneli Liderinin Ölüm Yürüyüşü
10 - Irak Türkmen Partilerinden Yerinde Bir Karar Ama…
11 - Kerkük Valiliği Tabelasına Türkçe ilave Edilmesinin Perde Arkası
12 - Kerkük Hem Türkmen Şehri, Hem Azınlıklar Şehri olabilir mi?
13 - Türkmeneli Tarihinden Yapraklar
14 - Mavilerin Kerkük’üm
15 - Türkmeneli’nin Siyasi Tarihinden Yapraklar
16 - Türkmeneli’nin Siyasi Tarihinden Yapraklar
17 - Güneş Harekatı Dosta, Düşmana Dudak Isırttı
18 - Abdüllatif Benderoğlu ve Yalancının Mumu...
19 - Irak Türkmenleri Bağdat’ta Şahlandı
20 - “2 Şubat 1970”
21 - “24 Ocak 1971” Irak’ta Türkmen Varlığının Dünyaya Haykırıldığı Tarih
22 - Kerküklü büyük şair Kabil
23 - Milli Sohbetler ( 3) Mavi urbalılar çizgisi Bِlüm - 2 -
24 - Milli Sohbetler ( 3) Mavi urbalılar çizgisi Bِlüm - 1 -
25 - Türkmeneli Bayrağı
26 - Yeni Irak, İkinci Cumhurbaşkanını Gِrecek Mi?
27 - Muhteşem Kerkük Mitingi Perde Arkası (Son)
28 - Muhteşem Kerkük Mitinginin Perde Arkası Bِlüm -5-
29 - Muhteşem Kerkük Mitinginin Perde Arkası / Bِlüm - 4 -
30 - Muhteşem Kerkük Mitinginin Perde Arkası / Bِlüm -3-
>>Sonraki >>