Arabic Turkish
 
2015-01-02   Arkadþýna gönder
4157 (1725)


Kerkük’ü Osmanlıca okumak


Güngör Yavuzaslan

Ortadoğu artık bir milletler cehennemine döndü. Güçlünün zayıfı ezdiği zamanlardayız. Mazlum halkların kaderi ve geleceği zalim çetelerin elinde. Türkiye sınırında elleri kanlı iki örgüt PYD ve IŞID çatışırken Kerkük’te sıcak gelişmeler oluyor.100 yıllık zaman diliminin içinde 1 günde İngilizlere terk etmek zorunda kaldığımız şehri Kerkük’ü dolaşırken sizi Selçuklu beyleri, Osmanlı Paşaları tutar.Adını Oğuz beylerinin GÖK YURT demesinden olan masal şehri Kerkük toprağının altındaki kara zenginlik petrol gibi kara bir yazgıyı yaşıyor. Kerkük Kalesi, Gök Kümbet’i, Nakışlı Minare ve Camisi, Aziziye Kışlası, 16 gözlü Taşköprü gibi 60’tan fazla Türk eserine Kerkük’ün her yerinde Osmanlıca eselere rastlarsınız. Kerkük’ün petrol sahası Baba Gürgür adı Türkçedir. Kerkük Kalesi’nde gezerken tanık olduğumuz içler acısı görüntü bile Osmanlı izlerini silememiş. Yüzlerce Türk geleneksel evi barındıran ve Türkmenlerin yüzyıllar boyunca yoğunluklu olarak yaşadıkları kalenin içi Saddam rejimince dozerlerle yerle bir edildi. Yine Selçuklu dönemine ait Gök Kümbetin dış duvarlarıyla karşı karşıya geldiğimizde talan edildiğini çinilerin söküldüğünü gördük. Kümbet 14. yüz yılda Selçuklu hanedanına mensup Buğday Hatun için yaptırılmıştır Kale içinde pek çok mimari eser Osmanlıya aittir.Uryan Camisi, ki bu cami 1741de Osmanlı dönemi yapımıdır.Yine şehrin en eski mezarlığı kalede bulunan Danyal Peygamber Camiinin bitişinde bulunmaktadır… Mezar taşları Osmanlı Türkçesi kitabeleri, kentin başlı başına bir tapusudur. Hasan Mekki Camisi, 1701 yılında Vali Firari Hasan Paşa tarafından yapılmıştır.
Fuzuli Mescidi, Türk Şairi Fuzuli’nin babası Molla Süleyman bu mescidin imamlığını yapmıştır.
Halk tarafında Kayseri olarak bilinen Kapalı Çarşı 1800’lü yıllarda Osmanlı tarafından yapılmış ve yaklaşık 300 dükkândan ibarettir. Mecidiye Sarayı, 1854 tarihinde Vali Ali Paşa tarafından yapılmıştır. Taşköprü, 1875 yılında Vali Muşir Nafiz Paşa tarafından 16 gözlü olarak yapılmıştır. Kerkük’ün iki yakasının birbirine bağlanması amacıyla yapılan köprü, siyasi nedenlerden dolayı Irak yönetimi tarafından yıkılmıştır.

Kerkük’te ilk yerleşim izlerine M.Ö.2000 yıllarının ortalarında rastlanılmaktadır. Bugünkü Kerkük şehrinin Arafa olarak bilinen bölgesinde yapılan kazılarda M.Ö. 2600 yıllarına ait çeşitli silahlar, bakır eşyalar ve toprak kaplar bulunmuştur. Kerkük’ün en eski yerleşim mekânı Kerkük Kalesinin içidir. Kale, bu eski şehrin adeta çekirdeğini oluşturmuştur. Kalenin yapılışı M.Ö. 3000 yıllarının ortalarına kadar uzanır. Hz.Ömer zamanında İslam ordularının meşhur Kaadisiyye Meydan muharebesinde Sasanileri M.S.636 yılında yenmesinden sonra, Kerkük bir Müslüman şehri olmaya başlar. Şehir, 750 yılında Abbasi Devletinin kurulması ile İslam devletinin sınırlarına dâhil olur.

1055 yılında Tuğrul Bey, komutasında çoğu Oğuz boylarına mensup ordusu ile Irak’a girer. Büveyhi’lerin egemenliğine son vererek hükümdarları Melik Rahim’i tutuklar. Halifeliği Abbasilere bırakır ancak askeri hâkimiyet Tuğrul Beyin uhdesinde kalır. Sultan Mahmut Tapar komutasında Kerkük 63 yıl Büyük Selçukluların hâkimiyetinde kalır. 1118 yılında Irak Selçuklularının hâkimiyetinde 12 yıl kalır.1130 yılında Arslantaş oğlu Kıpçak, Kerkük’ün de içinde bulunduğu Şehrizor bölgesinde üstünlük sağlar ve tek egemen güç haline gelir. Uzun yıllar bu bölge Vilayet’ül Kıpçakiyye olarak anılır. Arslantaş, Türkmenler tarafından çok sevildiği için, kısa sürede Kerkük’te varlıklarını güçlendirirler ve sayıları iyiden iyiye artar.1139 yılında Musul Atabeyi İmadeddin Zengi, Kerkük dâhil bütün bölgeyi ele geçirir. Timur’un Irak seferi sırasında 1393 tarihinde Kerkük Kalesine uğradığı görülmektedir. Timur kalenin sorumluluğunu kendi adamlarından Emir Ali’ye verir. Kale 18 yıl gibi kısa bir süre sonra bu sefer Karakoyunluların eline geçer. Tarihte, Baranlılar olarak da bilinen Karakoyunluların kurucusu Bayarm Hoca’dır; o da bir Oğuz Türkü’dür. Yani Türkmendir.1470 yılında Kerkük Şehrine Akkoyunlular hâkim olurlar. 1508 yılında Akkoyunlu Devleti, Safavi devletinin kurucusu Şah İsmail tarafından kaldırılıncaya kadar Kerkük, Akkoyunluların hâkimiyetinde kalmıştır. Daha sonra Safavi devletinin egemenliğine giren Kerkük, Yavuz Sultan Selim komutasında Çaldıran Savaşı galibi Osmanlı Devletinin nüfuz alanına girmiştir. Kanuni Sultan Süleyman’ın Bağdat ve daha sonra Kerkük ziyaretinde Bayat boyuna mensup ünlü Kerküklü Türk şairi Fuzuli, Bağdat Kasidesini padişaha sunar. Bu dönemde Kerkük Kalesine yeniçeriler yerleştirilir. İlk iş olarak kale tahrir ettirilerek kaleye ocaklılar, tımarlılar ve zeametler yerleştirilir. 1549 yılında Kerkük Beylik ve 1578 yılında da Beylerbeyi olur. Bu yıllarda Kerkük, Osmanlı kayıtlarında “GÖKYURT” olarak geçmeye başlar. Osmanlının bu ismi Kerkük şehrine verme düşüncesi, şehrin o tarihlerde halis bir Türk şehri olduğunun kanıtıdır. Kerkük 172 yıl Osmanlının idaresinde kalmıştır. Şehirde, günümüze kadar gelen birçok Osmanlı eserleri bu dönemde yapılmıştır. Şimdi Kerkük kalasında Osmanlı mezarları başında fotoğraf çektirmenin ötesinde çok şey yapmak lazım. BİRİLERİ OSMANLICA mı dedi.


Kaynak: Kardaþlýk 64. Sayý
Arkadþýna gönder



Yazarýn diðer yazýlarý

1 - KERKÜK KİMİN?
2 - KERKÜK SADECE KERKÜK DEĞİLDİR?
3 - Kerkük'ü unutmak, unutturmak
4 - KERKÜK ELE DÜŞTÜ
5 - ZOR GÜNLER
6 - Musul´u Konuşurken Türkmenleri Unutmak
7 - MİSAK-I MİLLİ SINIRLARI VE ÖTESİNDE KALANLARA
8 - Kerkük’te PKK pazarlığı
9 - Ateşten gömlek giyenler
10 - BEŞİR ASLANLARINA
11 - AZERBAYCAN’A ŞİİRLİ DESTEK
12 - Türk Dünyası Kuşatması
13 - HALEP ORDAYSA ARŞIN BURADA
14 - Orada Türkmenler var.
15 - ÜMMETİN YETİM KULLARI TÜRKMENLER
16 - SON KALE DÜŞERKEN
17 - BU BAYRAM
18 - ALLAH’A HER ŞEYİ SÖYLEYECEM.. Karıncaların ayak izlerinde devler yarattık...
19 - IŞIDLE imtihan
20 - IRAK GERÇEĞİ
21 - Aşk-ı Kerkük
22 - NEDEN HEDEF KERKÜK
23 - YA RAB…ORTADOĞU
24 - Neden Kerkük’ün Sesi Dedik 4.Yılımıza Ulaştık
25 - Kerkük´ten Ankara'ya:´Neredesin Ey Ana Yurdum, Sen Varsın Diye Uyurdum`
26 - ARAP-KÜRT SAVAŞINDA HEDEF’’TÜRKMEN PETROLÜ’’
27 - ARAP-KÜRT SAVAŞINDA HEDEF’’TÜRKMEN PETROLÜ’’
28 - BİZ KIRIM’DAN GELENDE-1
29 - kerkük'ten geldim -5: YOLUMUZ MUSUL’A DÜŞÜYOR
30 - kerkük'ten geldim -4: TÜRK YURDU ERBİL
>>Sonraki >>