Arabic Turkish
 
2004-04-01   Arkadþýna gönder
2397 (1003)


"Yeni Anayasasına Giden Yolda Irak" Panelinin Sonuçları


Ziyat Köprülü

22-23 Mart 2004 tarihlerinde Ankara'da Dış Politika Enstitüsü ile Özel Bilkent Üniversitesinin düzenlediği "Yeni Anayasasına Giden Yolda Irak" adlı panel gerçekleşmiştir. Bu panele, Irak, Türkiye, ABD ve İngiltere'den uzman, akademisyen, hukukçu ve yazarlar katılmışlardır. Bu bilimsel paneli izleyenler arasında ben de vardım.
Toplananlar, panelin birinci gününde iki konuyu ele aldılar. Bunlar "Irak’ta Savaş Sonrası Durum " ve " Irak’ın Siyasal ve sosyal Nüfus Yapısı ". Panelin ikinci gününde konuşmacılar, " Irak için Anayasa Modelleri " konusunu tartışarak, Irak'ın kalıcı Anayasa'sının neleri kapsaması gerektiği üzerinde durulmuş ve böylece panel de sona ermiştir.

Paneli çok yakından izleyen ve tartışmaları dikkatle dinleyen biri olarak bu panelin sonuçları ile ilgili kanaatimi aşağıdaki gibi sergilemem mümkündür :

 Geçici Anayasanın meşru olmadığını, buna imza koyanların da işgal gücü tarafından atamayla geldiğini ve halk tarafından seçilmediklerini, dolayısıyla ABD’nin de bu belgenin adını (Geçici Anayasa)dan (Geçiş Döneminde Irak Devleti Yönetim Yasası) olarak değiştirmek zorunda kaldığını,
 Arapça dilinin zayıflığı nedeniyle belgenin yabancı bir dilden Arapça’ya çevrildiği ki bu da belgeyi hazırlayanın Iraklı olmadığını ortaya koymuştur.
 Hiçbir katılımcı, Irak'ın diğer milliyetlerine verilmeyen ve Kürt kardeşlere verilen özellikle Arapça'nın yanında Kürtçe'nin resmi dil olarak kabul edilmesi ve para, pasaport, pul vs. basma hakkının verilmesi gibi önceliklerin nedenine bir açıklık getirememiştir.
 Irak Geçici Hükümet Konseyinin bir yasama meclisi olmadığını dolayısıyla bir yasa çıkarma yetkisinin bulunmadığını, seçimlerin yapılması için Irak’ta seçilmiş bir parlamento bulunmadığını ve yurt dışında yaklaşık 4 milyon Iraklının bulunduğunu bunların katılımını sağlayacak Büyükelçiliklerin henüz çalışmadığını, böyle bir seçimin yapılması da Irak’ta her şeyden önce bir sayımın yapılmasını gerektirdiğini açık bir şekilde ortaya koymuştır.
 Irak’ta Türkmen, Kürt ve Şiilerin çok çektiğini ve çeşitli katliamlara maruz kaldığını, bu gurupların gerçek sayısını bilmenin tek yolunun ülkede bir sayımın gerçekleştirilmesi olduğu görüşü hasıl olurken, sayımın yapılması, ülkeyi idare etmekle mükellef olanların iddia ettiği gibi büyük masraflar ve uzun bir süre gerektirmediği ortaya çıkmıştır. Ayrıca bu sayımın vatandaşın yararına olacağı için masraftan kaçınılmaması gerektiğini ve Irak'ın kaynaklarının müttefik kuvvetlere harcandığı gibi birazda kendi sahiplerine harcanması gerektiği vurgulanmıştır.
 Prof. Dr. Aykut TOROS’un yapmış olduğu bir çalışma tartışma konusu olan Türkmenlerin nüfusu hakkında bir takım ön bilgileri ortaya koymuş ve Türkmenlerin iddialarını doğrulamıştır. Bu uzmanın yapmış olduğu araştırmalar sonucu 1957’de yapılan ve 1959 da ilan edilen sayım sonuçlarına göre Türkmen nüfusunun 567.000 olduğu tespit edilmiştir. Bu rakamın doğru olduğunu farz ederek ve Washington Halk Referans Bürosunun verilerine dayanarak 2000 yılında Irak’ın toplam nüfusunun 24.2 milyon olduğundan hareketle Türkmen nüfusunun en kötü ihtimalle 2.138.000 olması gerektiğini ortaya koymuştur.
 Arap ve Türkmenlerin, belgenin bazı maddelerinin ve özellikle Federal sistemle ilgili olan konularda biri biriyle uyuşmadığını, her ne kadar bu Federalizmin ırki ve etnik temele dayanamayacağını ortaya koysa da “Kürdistan” Eyaleti Hükümetini tanımasıyla ilgili bir takım endişelerinin olduğu görülmüştür.
 Katılımcıların tümü gelecekteki Irak’ın demokratik, çoğulcu olması, Irak halkının kendi Federal sistemini seçilmiş parlamentosu tarafından karara bağlaması gerektiği üzerine sözbirliğine vardıkları görülmüştür. Katılımcıların görüş bileşkesi Irak’ta en iyi Federal sistemin 18 vilayete birçok yetki veren gayri merkezi idari Federalizmin olduğunu ve etnik temele dayalı olanının ise en tehlikelisi olduğu ortaya çıkmıştır.
 Bu belgenin 7.Maddesinin (b) bendinde “ Irak halkı çeşitli milliyetlerden oluşur ve Arap halkı, Arap milletinin ayrılmaz bir parçasıdır.” cümlesinin “Her halk, kendi milletinin ayrılmaz bir parçasıdır” ifadesiyle değiştirilmesi önerisi bütün katılımcıların olurunu aldığı gözlenmiştir.
 Bu tür metinlerde Iraklılık kimliğinin üzerinde durulması vurgulanmıştır.
 Katılımcıların, seçilecek geçici hükümetin, yasanın ayrılmaz bir parçası kabul edilen “ Giriş “ kısmında yer aldığı gibi sadece “Demokrasi ” uğruna değil “Bağımsızlık ve Demokrasi“ uğruna çaba harcaması gerektiğini vurguladıkları gözlenmiştir.



Arkadþýna gönder



Yazarýn diðer yazýlarý

1 - Papa’nın Irak Ziyareti ve Düşündürdükleri
2 - Büyükelçi Fatih Yıldız’ın Kerkük Ziyareti Hakkında Düşünceler..
3 - Sayın Cumhurbaşkanıma Açık Mektup
4 - BÜYÜKLERE MASAL-10
5 - Anayasal Açıdan Kerkük Sorunu
6 - Davutoğlu'nun Kerkük ziyareti ve düşündürdükleri...
7 - TÜRKMEN TOPLUMUNUN HEDEFİ ÜZERİNE BİR KAÇ SÖZ…
8 - UNUTULMAYAN KATLİAMIN GETİRDİKLERİ
9 - BM GÜVENİRLİĞİNİ KAYBETMEK ÜZERE…
10 - Telafer Neden İl Olmasın ?
11 - BÜYÜKLERE MASAL (8)
12 - BÜYÜKLERE MASAL (VII)
13 - BÜYÜKLERE MASAL (VI)
14 - Rice’ın Kerkük Ziyareti… Mesajlar ve Yapılması Gerekenler
15 - BÜYÜKLERE MASAL (V)
16 - BİRLEŞMİŞ MİLLETLER’İN IRAK’A DÖNÜŞÜ VE KERKÜK
17 - BÜYÜKLERE MASAL (4)
18 - BÜYÜKLERE MASAL (III)
19 - Birlik ve beraberliğin örneği olalım..
20 - ALLAH'A ŞİKAYETÇİYİM.. BAŞKA KİMİM VAR..?
21 - BÜYÜKLERE MASAL…(II)
22 - BİR TÜRKMEN GÖZÜYLE KERKÜK…
23 - SADDAM… TÜRKMENLER… VE DÜNYA BARIŞ ELÇİSİ'NİN İNSAFI
24 - KERKÜK'ÜN IRAKLILIĞINI SAVUNMAK
25 - MADEM Kİ KADERİ PAYLAŞIYORUZ.. O ZAMAN YÖNETİMİ DE PAYLAŞMALIYIZ.
26 - SEÇİMLERİN DÜRÜSTLÜĞÜNDEN BİRLEŞMİŞ MİLLETLER VE SEÇİM YÜKSEK KOMİSERLİĞİ SORUMLUDUR
27 - BÜYÜKLERE MASAL…
28 - IRAK ANAYASA TASLAĞI, “ETNİK TEMİZLİK” İÇİN BİR DAVETİYEDİR.
29 - ULUSLAR ARASI KRİZ GRUBU
30 - Irak Seçimleri Hakkında Düşünceler
>>Sonraki >>